Choroba Severa, określana również jako zapalenie apofizy kości piętowej (łac. calcaneal apophysitis), to najczęstsza przyczyna bólu pięty u dzieci i młodzieży w wieku 8–15 lat. Stan ten związany jest z miejscowym podrażnieniem i stanem zapalnym okolicy kostki wzrostowej kości piętowej, widocznym w okresie intensywnego wzrostu, zwłaszcza u dzieci aktywnych sportowo.
Najbardziej narażone są dzieci biegające, trenujące piłkę nożną, lekkoatletykę czy gimnastykę, gdzie częste obciążenia i mikrourazy powodują przeciążenie przyczepu ścięgna Achillesa do kości piętowej. Pomimo niepokojących objawów, choroba Severa nie prowadzi do trwałych zniekształceń czy uszkodzeń, a przy prawidłowo dobranej rehabilitacji najczęściej ustępuje po kilku tygodniach lub miesiącach.
Choroba Severa rozwija się, gdy wytrzymałość rosnącej kości piętowej nie nadąża za intensywnością obciążeń mechanicznych.
Nasilenie objawów często zwiększa się po wysiłku i stopniowo zmniejsza w spoczynku.
Diagnoza opiera się na wnikliwym wywiadzie, badaniu klinicznym oraz wykluczeniu innych przyczyn bólu pięty (jak złamania, infekcje czy guzy).
Kluczowe są standaryzowane skale, takie jak VAS (Visual Analog Scale) dla oceny bólu oraz kwestionariusze funkcjonalne (np. FAAM, FPI-6).
Wkładki ortopedyczne oraz prefabrykowane ortezy na piętę zaliczają się do najczęściej polecanych interwencji w leczeniu choroby Severa. Potwierdzają to zarówno praktyka kliniczna, jak i aktualne wytyczne oparte na wysokiej jakości randomizowanych badaniach kontrolowanych.
Coraz więcej danych wskazuje, że fizjoterapia (ćwiczenia rozciągające + wzmacniające mięśnie łydki i stopy) jest równie skuteczna jak wkładki ortopedyczne – szczególnie w dłuższej perspektywie poprawia zakres ruchu, chód i funkcję stopy.
Zalecenia specjalistów: wdrożenie obu strategii naraz daje optymalne efekty, zwłaszcza u dzieci aktywnych sportowo lub z nawracającymi objawami.
Profesjonalny program rehabilitacji powinien być dostosowany indywidualnie do potrzeb dziecka i należy go realizować minimum 2–3 razy w tygodniu przez co najmniej 4–6 tygodni.
Kinesiotaping (czyli plastrowanie dynamiczne) budzi coraz większe zainteresowanie, szczególnie jako dodatkowy, wspierający element terapii – badania pokazują, że u niektórych dzieci przynosi szybszą ulgę w bólu i poprawę komfortu ruchu. Jednak efekty tapingu nie zawsze są lepsze niż placebo i nie zastępują podstawowej fizjoterapii oraz wkładek.
Zarówno wkładki ortopedyczne, fizjoterapia, jak i kinesiotaping mają bardzo korzystny profil bezpieczeństwa. Nie odnotowuje się poważnych powikłań ani działań niepożądanych przy prawidłowym prowadzeniu terapii.
Kluczowe jest systematyczne monitorowanie postępów:
Powrót do pełnej aktywności powinien być stopniowy i uzależniony od całkowitego ustąpienia bólu oraz pełnej sprawności ruchowej.
Mimo wysokiej skuteczności wkładek ortopedycznych i fizjoterapii, wciąż brak długoterminowych obserwacji dotyczących trwałości efektów leczenia. Badania różnią się pod względem stosowanych protokołów terapii czy rodzaju wkładek, co ogranicza możliwość wyciągania uniwersalnych wniosków.
Mimo tych ograniczeń, obecne dane i doświadczenie kliniczne jednoznacznie przemawiają za skutecznością leczenia zachowawczego, który pozostaje złotym standardem terapii choroby Severa u dzieci.
Choroba Severa to zapalenie apofizy kości piętowej (płytki wzrostowej), występujące niemal wyłącznie u aktywnych dzieci pomiędzy 8. a 15. rokiem życia. Najczęściej dotyczy chłopców uprawiających sporty, takie jak piłka nożna, bieganie czy lekkoatletyka. Stan ten charakteryzuje się bólem i tkliwością tylnej części pięty, nasilającą się podczas aktywności fizycznej.
Najskuteczniejsze, potwierdzone badaniami metody to stosowanie wkładek ortopedycznych lub ortez piętowych, indywidualnie dostosowany program ćwiczeń (rozciąganie i wzmacnianie mięśni łydki i stopy), fizjoterapia pod okiem specjalisty oraz, w razie potrzeby, kinesiotaping jako uzupełnienie. Kluczowe jest dopasowanie terapii do poziomu aktywności dziecka oraz nasilenia objawów bólowych.
Większość dzieci doświadcza wyraźnej poprawy już po 4–6 tygodniach stosowania wkładek ortopedycznych oraz programu rehabilitacyjnego. Redukcja bólu o połowę lub więcej jest możliwa w tym okresie, jednak u niektórych dzieci proces leczenia może potrwać dłużej. Kluczowe są regularność ćwiczeń i monitorowanie postępów.
Zaleca się czasowe ograniczenie aktywności powodujących nasilenie bólu pięty, zwłaszcza w fazie ostrej. Nie jest konieczna całkowita rezygnacja z ruchu, ale powrót do pełnego obciążenia powinien odbywać się stopniowo pod kontrolą fizjoterapeuty i po ustąpieniu bólu. Aktywność rekreacyjna bez dolegliwości bólowych jest możliwa przy prawidłowym leczeniu.
Choroba Severa nie jest groźna i nie powoduje trwałych zniekształceń stopy. Jest schorzeniem łagodnym, okresowym, a odpowiednio prowadzona rehabilitacja zapewnia pełen powrót do zdrowia i sportu. Wszelkie komplikacje, takie jak przewlekły ból, należą do rzadkości i zwykle wynikają z braku właściwej terapii lub nadmiernego przeciążenia pięty.
Leczenie wkładkami, ćwiczeniami lub tapingiem jest bezpieczne, z wyjątkiem dzieci z poważnymi wadami ortopedycznymi stóp, aktywnymi zakażeniami skóry lub poważnymi zaburzeniami krzepnięcia (głównie przeciwwskazania do tapingu). O wszystkich wątpliwościach warto poinformować fizjoterapeutę lub lekarza prowadzącego terapię.
Typowa terapia trwa od 4 do 12 tygodni, w zależności od nasilenia objawów, aktywności dziecka oraz systematyczności ćwiczeń i stosowania wkładek. W większości przypadków możliwy jest całkowity powrót do aktywności sportowej po kilku tygodniach, jednak indywidualny czas leczenia może się różnić.
W razie bardzo dużego nasilenia bólu zalecane są leczenie niefarmakologiczne (wkładki, ćwiczenia, taping), jednak w wyjątkowych przypadkach można doraźnie zastosować środki przeciwbólowe (np. paracetamol) – zawsze po konsultacji z lekarzem. Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych nie jest zalecane.
Uwaga: Treści zamieszczone w tym artykule mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie mogą zastąpić profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia. Zawsze konsultuj się ze swoim lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia.
Jeśli zmagasz się z bólem pięty u dziecka lub innymi dolegliwościami układu ruchu, nie zwlekaj. Skontaktuj się z nami, aby umówić wizytę u jednego z naszych doświadczonych specjalistów. Jesteśmy tutaj, aby Ci pomóc odzyskać zdrowie i sprawność.
Prywatna Praktyka Fizjoterapii Klinicznej
ul. Albańska 8
60-123 Poznań
Kontakt bezpośredni (proszę o sms)
+48 796 886 246
Email bezpośredni:
pkostrzebski.fizjoterapia@gmail.com
